Zarys mitologii germańskiej

Jak każda inna religia politeistyczna, tak i Asatru posiada bogaty i zróżnicowany panteon. Trudno go jednak dokładnie dopasować do ogólnych ram trójpodziału, który zaproponował swego czasu pionier badań tego zagadnienia - francuski filolog i komparysta, Georges Dumezil. Według niego, w politeistycznym panteonie można wydzielić trzy rodzaje bóstw, odpowiadające strukturze plemiennej indoeuropejczyków, w której istniały trzy podstawowe grupy społeczne: kapłanów, wojowników i rolników - czyli tych którzy rządzą i sądzą, tych którzy walczą i bronią oraz tych którzy produkują i żywią. Przy interpolacji tego na poziom boski otrzymalibyśmy trzy główne cechy: mądrość, siłę i płodność.

Problem jednak w tym, że germańscy bogowie ze swoją wielowymiarowością nie dają się w żaden sposób jednoznacznie opisać i dopasować do ogólnych schematów, tak, jak chcieliby tego naukowcy.

Władza i mądrość to, wydawałoby się, jednoznacznie Odyn - wszechojciec bogów i ludzi. Nie zapominajmy jednak o Tyrze, który według części teorii był pierwotnie najwyższym bogiem, a u Sasów (prawdopodobnie) pod imieniem Saxnot piastował tę funkcję przez cały czas. Siła i wojowniczość to niewątpliwie Thor, ale również Odynowi i Tyrowi nie można odmówić tych cech. Obfitość i płodność przypisywana jest boskim Wanom - Feyrowi i Freyi, wiadomo jednak, że nikt inny jak właśnie Thor, również był wzywany przez rolników w rytuałach mających zapewnić urodzaj w zagrodzie i dostatek w domu.

Widzimy więc, że w odniesieniu do bogów nordyckich Dumezilowskie granice rozmywają się i nasi boscy krewniacy nie dają się do końca ogarnąć ludzkim rozumem i zmysłami. I niech lepiej tak pozostanie.

W nordyckiej mitologii i religii istnieją dwie rodziny bogów.

Pierwsza z nich to Asowie. Są oni z reguły bogami identyfikowanymi z siłą, walką, wewnętrznym porządkiem i zorganizowaniem. Ich wyraźna wojowniczość i dominująca rola zdają się wskazywać na powiązania z klasą rządzącą i wojownikami, z ludźmi przyzwyczajony do narzucania swej woli innym. I tak właśnie odbieramy Odyna, Thora czy Tyra. Nawet boginie, pochodzące z tego rodu, są zdecydowanie władcze - np. Frigg, która opiekuje się każdą dziedziną życia domowego i rodzinnego, patronując zamężnym kobietom.
I to właśnie oznaką niczego innego, jak domowej władzy tych ostatnich, były klucze noszone przez nie u pasa.

Do drugiego rodu należą Wanowie kojarzeni z Njordem i Nerthus. Wśród ich pola działalności królują: dostatek, kult płodności, obfitość i dobrobyt. Domeną Wanów są dary ziemi, płody rolne oraz samo rolnictwo. Tak, jak w nazwie Asów doszukiwano się źródłosłowu ans - starogermańskiego określenia słupa, pala, wiążąc to z kultem drewnianych idoli, symbolizujących bóstwo i znajdowanych w miejscach ofiarnych, pochodzących z wczesnej epoki żelaza; tak w przypadku Wanów, ich nazwę łączono ze staroindyjskim słowem vanas (żądza, pożądanie) lub staronordyckim vaen (piękny).

I, mimo że obydwa określenia niewątpliwie się w pewien sposób uzupełniają, nie można twierdzić, że Wanowie są jedynie pacyfistycznie nastawionymi, płodnymi i pięknymi bóstwami rolniczymi. Wojna obydwu boskich rodów - wojowniczych Asów i zdecydowanie bardziej od nich pokojowych Wanów - nie przyniosła wygranej żadnej ze stron. Zakończyła się rozejmem i wymianą zakładników, a później pokojem - wiec należny przyjąć, że siły były wyrównane.

Autor: Ulf
Korekta: Thordis

Opracowanie graficzne: Vrede Wyrd
Administracja: Ulf Hedin
Wsparcie techniczne: Isleen Ruadh