Etyka

Etyka, los i religia są w Asatru ściśle ze sobą powiązane. To właśnie ta pierwsza, wszechobecna w asatryjskim kulcie religijnym i połączona nierozerwalnie z losem, wpływa na działania jednostki, rodziny oraz plemienia.

Religia bez etyki jest tylko pustym kultem bożków. Wyrazistymi przykładami na to są niektóre współczesne new-ageowe kulty, mieniące się religiami.

W pogaństwie germańskim nie ma żadnych dogmatycznych przykazań czy zakazów. Są za to jasno zdefiniowane zasady etyczne, oparte na pojęciu honoru, wierności i odpowiedzialności, które to mają swoje źródło w pokrewieństwie z naszymi bogami. Jako członek tej wspólnoty, człowiek posiada wolność osobistą i nienaruszalną godność, o którą powinien sam dbać i szanować ją u innych.

To właśnie etyka wytycza nam drogę honorowego życia, zobowiązuje do nie szkodzenia nikomu bez wyraźnego powodu, inspiruje do godnego postępowania, dzięki któremu zdobywa się szacunek ludzi i bogów. Wierność zaś, pojmowana jest jako bezwzględna lojalność wobec rodziny, oraz jako umowa zawarta z "niekrewnymi" - oparta na wzajemności i obustronnym obowiązku jej dotrzymania. Nienaruszalność wolności i godności każdego człowieka i możliwość samodzielnego kreowania swojego życia, mogą być realizowane tylko w demokratycznej społeczności, w której każdy jej członek posiada niezbywalne prawo do samostanowienia, a władza respektuje prawa zatwierdzone przez ogół.

Właśnie do tych wartości odnosi się dziewięć asatryjskich cnót, które zaleca się rozwijać, i do których powinni dążyć asatryjczycy dla dobra i chwały swojej oraz całej rodziny. Nie są one spisane w żadnej "świętej księdze" ( bo takowej w Asatru nie ma i nie było) ani wyryte w kamiennych tablicach. Zostały sformułowane współcześnie na podstawie zachowanych przekazów historycznych dotyczących życia i całej kultury naszych przodków, oraz zwyczajów, które są w nich opisane. Te prawa przyjęło jako kodeks etyczny większość asatryjskich rodzin i organizacji.

Są to:

Odwaga
Prawdomówność
Honor
Wierność
Dyscyplina
Gościnność
Pracowitość
Samodzielność
Wytrwałość

 

Jak widać, tworzą one wszystkie pewien dość zróżnicowany katalog wartości i zachowań, gdzie rzeczy czysto praktyczne, takie jak pracowitość czy wytrwałość, sąsiadują z podstawowymi pojęciami, np. honorem i wiernością. Bierze się to stąd, że asatryjskie cnoty nie są jakąś wydumaną doktryną moralno-filozoficzną,  lecz tak jak i porady sformułowane w Havamal, stanowią pragmatyczne zasady mające pomóc człowiekowi uczynić swoje życie godnym i udanym.

Poniżej krotki ich opis cnót, w kolejności według wagi i znaczenia w etyce oraz kulturze germańskiej.

HONOR - rozumiany przede wszystkim jako godność osobista i dobre imię - jest podstawową wartością w życiu. Według tradycji nordyckiej, honor jest największym dobrem jakie posiada człowiek, rodzina czy plemię. Nie zależy od bogactwa ani stanu posiadania, nie można go kupić, nie można wyprosić, nie można wymusić. Ale można go stracić...
Każdy powinien szanować godność drugiej osoby, ale jednocześnie dbać o własny honor i dobre imię. Życie spełnione to życie honorowe i sława po śmierci. To właśnie ono powiększa szczęście, dobro, powodzenie i chwałę całej rodziny, czyli to, co się zawiera w starogermańskim określeniu "heil".

WIERNOŚĆ - jest podporządkowana honorowi. Tylko wierność bogom i rodzinie musi być bezwzględna oraz bezdyskusyjna - wszystko inne opiera się na umowach zawieranych między ludźmi. Obowiązek wierności kończy się w momencie, gdy respektowanie zobowiązań wiązałoby się z niehonorowym postępowaniem, partner, któremu jesteśmy winni wierność straciłby swój honor na skutek niegodnych czynów lub sam naruszył nasza godność osobista. Wynika z tego jasno, że wierność bazuje na wzajemności. Miedzy wolnymi ludźmi powyższą zależność osiąga się na zasadzie dobrowolnej umowy lub przysięgi nakładającej wzajemne obowiązki, które muszą być następnie wypełniane przez obie strony.

ODWAGA - jest niezbędnym warunkiem, potrzebnym aby sprostać wymogom stawianym przez honor i wierność w trudnych sytuacjach. Nie chodzi tu o ryzykanctwo czy niepotrzebną brawurę lecz o gotowość do zrobienia tego, co jest konieczne i co w danym momencie musi zostać zrobione. Właśnie o takiej odwadze jest mowa w naszych sagach i pieśniach opisujących czyny wielkich bohaterów. Taka "praktyczna" odwaga jest ceniona najwyżej i w połączeniu z honorem oraz wiernością tworzy klasyczną "trójcę" nordyckich cnót z dawnych czasów.

PRAWDOMOWNOŚĆ - jest traktowana w sagach i innych opowieściach jako cnota wówczas, gdy wymaga odwagi i przynosi chwałę. Nie oznacza ona szczerości za wszelką cenę lecz odpowiedzialność za własne czyny i słowa, czyli to, co jest sprawą honoru. A, według wszelkich badań naukowych, na pewno jest nią przed sądem czy w sprawach religijnych. Pogaństwo nie oznacza ślepej wiary lecz wolność w dochodzeniu do prawdy.

GOSCINNOŚĆ - jest jedną z chwalebniejszych nordyckich zwyczajów. Dbanie o gościa było obowiązkiem i sprawą honoru każdego, do którego drzwi on zapukał. Dalekim echem tego zwyczaju jest współczesne powiedzenie "Gość w dom, bóg w dom", oznaczające miedzy innymi to, że gość był "nietykalny". Do obowiązku gospodarza należało nie tylko ugoszczenie i danie dachu nad głowa ale i zapewnienie bezpieczeństwa tak długo, jak się pod tym dachem znajdował. Gościnne przyjęcie, dzielenie się z innymi i ochrona gości należą po prostu do naszej tradycji.

SAMODZIELNOŚĆ - oznacza niezależność od cudzej pomocy. Powinniśmy starać się osiągać wyznaczone sobie cele własnymi siłami, bez oglądania się na obcą pomoc. Nie oznacza to oczywiście, że jesteśmy zdani tylko na siebie. Najbliższa rodzina, krewni i powinowaci, cały rodzinny klan nie są dla nas obcymi osobami i dlatego solidarność asatryjskiej rodziny, wpisuje się jak najbardziej w germańską koncepcję samodzielności.

DYSCYPLINA, PRACOWITOŚĆ I WYTRWAŁOŚĆ są cechami zdecydowanie praktycznymi. Nie są one celem samym w sobie lecz tym, co nam pozwala nasze cele osiągać. Dlatego cechy te są bardzo cenne nie tylko dla nas i u nas lecz także godne szacunku u osób, z którymi przychodzi nam współpracować.

Na zakończenie wypada dodać jeszcze, że koncepcja miłości bliźniego swego, każdego i w każdym momencie, jest nam obca. Nie cierpimy za miliony ale zawsze jesteśmy solidarni z tymi, z którymi czujemy się związani i którzy potrzebują naszego wsparcia i pomocy. Tak jak i sami oczekujemy, że możemy na nią liczyć gdy zajdzie taka potrzeba.

Ponieważ jesteśmy wierni i lojalni nie tylko wobec naszych bogów, ale i wobec rodziny oraz całego "plemienia", a także chcemy zachowywać i pomnażać odziedziczone po przodkach szczęście, honor i chwałę (heil) - zawsze staramy się oferować wszystkim naszym krewnym przyjaźń oraz pokój, bez względu na zdarzające się różnice zdań. Nie działamy na ich szkodę, i w miarę możliwości staramy się chronić ich przed wrogim działaniem osób trzecich. Staramy się też, nie naruszać bez powodu godności osobistej oraz honoru innych członków asatryjskiej wspólnoty i gotowi jesteśmy, gdy wymagają tego okoliczności, do sprawiedliwej i obustronnie szczerej ugody. Nie dążymy jednak do pojednania za wszelką cenę i jesteśmy zdecydowanie przeciwni takiemu postępowaniu.

Bo bywają  rzeczy których się nie wybacza.

Nigdy...

Autor: Ulf
Korekta: Thordis

Opracowanie graficzne: Vrede Wyrd
Administracja i teksty: Ulf Hedin
Wsparcie techniczne: Isleen Ruadh